PHRANAKHON STORY

โครงการประวัติศาสตร์ศิลปวัฒนธรรมสร้างสรรค์สื่อร่วมสมัยให้หัวใจพระนคร
Supported by Thai Media Fund

13 แห่งศาลเจ้าสำคัญในเขตพระนคร

ศาลเจ้าพ่อเขาตก
เจ้าพ่อพันท้ายนรสิงห์

เจ้าพ่อเขาตก เทวรูปศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองพระบาทแต่โบราณกาล เป็นเทพารักษ์ที่ปกปักษ์รักษาเทือกเขาสุวรรณบรรพต (เขาสัจจพันธคีรี) ซึ่งเป็นสถานที่ตั้งของรอยพระพุทธบาท ณ อำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี ปัจจุบันนี้ยังไม่มีเอกสารหรือหลักฐานที่ระบุว่าถูกค้นพบเมื่อใด บันทึกที่เก่าแก่ที่สุด
ควาดว่าเป็น “พระราชพงศาวดารกรุงเก่า”

สแกน AR

สัมผัสกับการท่องเที่ยวชมวัดเสมือนจริง
ได้ที่ Phranakhon story Application

ประวัติ
ศาลเจ้า

เจ้าพ่อเขาตก เทวรูปศักดิ์สิทธิ์คู่เมืองพระบาทแต่โบราณกาล เป็นเทพารักษ์ที่ปกปักษ์รักษาเทือกเขาสุวรรณบรรพต (เขาสัจจพันธคีรี) ซึ่งเป็นสถานที่ตั้งของรอยพระพุทธบาท ณ อำเภอพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรี ปัจจุบันนี้ยังไม่มีเอกสารหรือหลักฐานที่ระบุว่าถูกค้นพบเมื่อใด บันทึกที่เก่าแก่ที่สุดน่าจะเป็น “พระราชพงศาวดารกรุงเก่า” ที่มีข้อความตอนหนึ่งกล่าวว่า “ต่อมาเมื่อพระเจ้าทรงธรรมโปรดเกล้าฯ รับคำสั่งให้ค้นหารอยพระพุทธบาท ครั้นทรงพบแล้วจึงโปรดให้ช่างฝรั่งชาติฮอลันดาส่องกล้องตัดถนนทำทางเดิน (ถนนพระเจ้าทรงธรรม) จากอำเภอท่าเรือไปถึงภูเขาสัจจพันธคีรี อันเป็นสถานที่ประดิษฐานรอยพระพุทธบาท ถนนได้ตัดผ่านทางศาลเจ้าพ่อเขาตกอันเป็นสถานที่ตั้งศาลเจ้าพ่อเขาตกหลังเก่า เจ้าพ่อเขาตก ที่เรียกว่าเจ้าพ่อเขาตกนี้
คือ เทวรูปสถิตอยู่ในศาลเจ้า ตัวศาลตั้งอยู่เชิงเขา เรียกกันว่า เขาตก (คือ เทือกเขามาสุดลงที่ตรงนั้น)”
ตั้งแต่อดีตถึงปัจจุบันผู้ที่เดินทางมาสักการะรอยพระพุทธบาท จังหวัดสระบุรีจึงมักจะแวะเข้าสักการะ
องค์เจ้าพ่อเขาตกด้วยเสมอ ในฐานะเทพารักษ์ประจำเทือกเขาแถบนี้

ในอดีตศาลเจ้าพ่อเขาตกทำจากไม้ และมักจะเกิดเหตุอัคคีภัยบ่อยครั้ง ก็ได้มีการซ่อมแซมปรับปรุง เคลื่อนย้ายศาลไปยังที่เหมาะสมเรื่อยมา จนปัจจุบันนี้ได้มาตั้งอยู่ใกล้กับวงเวียนถนนพุทธเกษตร ก่อนถึง
วัดพระพุทธบาทราชวรมหาวิหารเพียง 600 เมตรเท่านั้น โดยนอกจากจะเป็นศาลเจ้าแบบผสมไทย - จีน
แล้วยังเปิดทำการเป็นมูลนิธิช่วยเหลือผู้ประสพภัย ผู้ยากไร้ และดำเนินงานด้านสาธารณะกุศลต่าง ๆ อีกด้วย
ในนาม “มูลนิธิเจ้าพ่อเขาตก”

ศาลเจ้าพ่อเขาตก-พันท้ายนรสิงห์ แห่งนี้เหตุผลที่จัดสร้างขึ้นมาเนื่องจากสมเด็จพระญาณสังวร
สมเด็จพระสังฆราชสกลมหาสังฆปรินายก ร่วมกับพ่อค้าประชาชนในย่านบางลำพูจัดสร้างศาลเจ้าพ่อเขาตก
พันท้ายนรสิงห์ขึ้นมา เพื่อเป็นศูนย์รวมใจของชาวบางลำพูหรือเป็นศาลเทพารักษ์ชาวตลาดย่านการค้าบางลำพู

วิธีการบูชา

ศาลเจ้าพ่อเขาตก-พันท้ายนรสิงห์ ภายในศาลเจ้าพ่อเขาตก-พันท้ายนรสิงห์ แห่งนี้ชาวจีนที่ประกอบธุรกิจการค้าถือว่าเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์จะเห็นได้จากช่วงเทศกาลตรุษจีนของทุกปีชาวจีนมากราบบูชาหรือนำเครื่องเซ่นไหว้มาถวายกันมากจริงๆ ศาลเจ้าพ่อเขาตก-พันท้ายนรสิงห์ ภายในศาลเจ้าเป็นศิลปะแบบจีนประดิษฐานเทพเจ้าจีน ตัวอย่างเช่น
1.องค์เจ้าพ่อเขาตก เทพเจ้าจีน
2.องค์เทพเจ้ากวนอู เทพเจ้าแห่งความซื่อสัตย์
3.องค์พันท้ายนรสิงห์ ผู้ยึดมั่นในกฏมณเฑียรบาลของแผ่นดินกรุงศรีอยุธยาสมัยสมเด็จพระสรรเพชญที่ 8 หรือสมเด็จพระเจ้าเสือกษัตริย์กรุงศรีอยุธยา

อ้างอิงจาก
นิติกรณ์  สุขสบาย. เจ้าพ่อเขาตก เทพารักษ์แห่งเทือกเขาสุวรรณบรรพต, มิวเซียมไทยแลนด์. สืบค้นจาก https://www.museumthailand.com/th/4835/storytelling/เจ้าพ่อเขาตก/
หนุ่ม สุทน. (2564). กราบขอพรสิ่งศักดิ์สิทธิ์ “ศาลเจ้าพ่อเขาตก-พันท้ายนรสิงห์” ,กรุงเทพมหานคร. สืบค้นจาก https://bangkok.bethailand.com/activities/กราบขอพรสิ่งศักดิ์สิทธิ์-ศาลเจ้าพ่อเขาตก-พันท้ายนรสิงห์-กรุงเทพมหานคร/